Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Katar gibi Körfez ülkeleri, yapay zeka alanındaki küresel yarışta altyapı yatırımlarıyla öne çıkıyor. Bu ülkeler, petrol ve doğal gazdan elde ettikleri sermayenin bir kısmını yapay zeka altyapısına aktararak, küresel model üreticisi olmaktan çok, veri merkezi ve sermaye gücüyle bir “altyapı üssü” haline gelmeyi amaçlıyor.
Middle East Institute’un analizine göre, Suudi Arabistan, BAE ve Katar’ın toplamda 8 ila 10 gigavat düzeyinde yapay zeka bağlantılı işlem kapasitesi planladığı belirtiliyor. Uzmanlar, Körfez ülkelerinin bu yarışa “hesaplama gücü ve veri merkezi sağlayıcısı” olarak girdiğini değerlendiriyor. Uluslararası Veri Kurumu’nun (IDC) verilerine göre, küresel yapay zeka altyapı harcamalarının 2025’te 318 milyar dolara ulaşması beklenirken, Orta Doğu ve Afrika bölgesindeki harcamalar geçen yılın son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 500’den fazla artışla 1,8 milyar dolara yükseldi. Bu artışın, Körfez’deki yapay zeka girişimleri ve ulusal altyapı yatırımlarıyla doğrudan ilişkili olduğu düşünülüyor.
BAE’nin Yapay Zeka Girişimleri
BAE’nin en dikkat çekici hamlelerinden biri, 5 gigavat kapasiteli “Stargate UAE” projesi. ABD’li şirket OpenAI’ın açıklamasına göre, Abu Dabi’de kurulacak 1 gigavatlık yapay zeka işlem kümesinin ilk 200 megavatlık bölümünün bu yıl faaliyete geçmesi öngörülüyor. Bu projede G42, OpenAI, Oracle, Nvidia, Cisco ve SoftBank gibi şirketler yer alıyor. Microsoft’un ise 2023’te başlattığı BAE’deki sermaye, gelişmiş yapay zeka ve bulut veri merkezi yatırımlarını 2029’a kadar 15,2 milyar dolara çıkarma planı bulunuyor. Ayrıca BAE, 2025-2026 eğitim-öğretim yılından itibaren tüm sınıf seviyeleri için yapay zeka eğitimini zorunlu hale getirdi.
Suudi Arabistan’ın Yapay Zeka Hamleleri
Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF), Mayıs 2025’te “Humain” adlı bir yapay zeka şirketi kurdu. PIF’e göre Humain, veri merkezleri, bulut altyapısı, yapay zeka modelleri ve uygulamaları dahil olmak üzere yapay zeka değer zincirinin tamamında faaliyet gösterecek. Bu adımın, Suudi Arabistan’ın petrol bağımlılığını azaltma ve ekonomiyi bilgi temelli bir yapıya dönüştürme hedeflerinde önemli bir rol oynaması bekleniyor. Nvidia ile yapılan işbirliği de dikkat çekiyor; Nvidia, gelecek 5 yıl içinde 500 megavata kadar kapasiteye sahip yapay zeka fabrikaları kurmak üzere Suudi Arabistan’a yatırım yapacak ve binlerce Nvidia çipi gönderecek. Bu gelişmeler, Riyad yönetiminin yapay zekayı “Vizyon 2030 Programı”nın ekonomik çeşitlendirme hedefleriyle entegre ettiğini gösteriyor.
Katar’ın Stratejik Yatırımları
Katar, BAE ve Suudi Arabistan’a kıyasla daha küçük ölçekli ancak stratejik yatırımlarla öne çıkıyor. Ülke, akıllı ve çevre dostu şehirler, altyapı ve hizmetler tasarlamak için yapay zekadan yararlanıyor. Yapay zeka, teknoloji ve inovasyon programları için 9 milyar Katar riyali teşvik ayrıldı. Scale AI ile kamu hizmetlerinde 50’den fazla yapay zeka uygulaması geliştirmek üzere bir anlaşma imzalandı. Katar’ın en önemli hamlesi ise ulusal yapay zeka şirketi Qai ile Brookfield ortaklığı oldu. Brookfield ve Qai, Katar’da ve seçili uluslararası pazarlarda yapay zeka altyapısı geliştirmek amacıyla 20 milyar dolarlık stratejik yatırım ortaklığı kurdu.
Bu gelişmeler, BAE, Suudi Arabistan ve Katar’ın sermaye, enerji ve veri merkezi yatırımlarıyla yapay zekada küresel bir işlem gücü ve altyapı sağlayıcısı olarak konumlanma stratejilerini güçlendirdi. Ayrıca, ABD-İsrail ile İran arasındaki gerilimde veri merkezlerinin hedef haline gelmesi, Körfez’in stratejik yapay zeka altyapı yatırımlarının önemini bir kez daha ortaya koydu.
