Tarım ve Orman Bakanlığı, son 2 yılda “Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği” kapsamında tüketicilerin korunması ve gıda konusunda doğru bilgilendirilmesi için kapsamlı düzenlemeler hayata geçirdi. Bu düzenlemelerle gıda etiketlerinin okunabilirliğinin artırılması, yanıltıcı görsellerin ve ifadelerin önüne geçilmesi, gıda okuryazarlığının desteklenmesi hedefleniyor.
Yapılan düzenlemelerle, gıda işletmecilerinin piyasaya yeni ürünler sunabilme kuralları ve tüketiciler için gıda güvenilirliğinin yüksek düzeyde sağlanmasına ilişkin koşullar belirlendi. Avrupa Birliği’nin (AB) listesinde yer alan ve Türkiye’de kullanımı uygun görülen 189 yeni gıda bileşeni mevzuat kapsamına dahil edildi. Ancak, GDO’lu mikroorganizma kullanımı, domuz kaynaklı olması veya böcek içermesi gibi nedenlerle 32 gıda maddesi kapsam dışı bırakıldı.
Yeni düzenlemelerle birlikte, gıdaların adı ve net miktarının tüketicinin kolayca görebileceği bir yerde bulunması zorunlu hale geldi. Alkol, şeker veya tatlandırıcı içeren ürünlerde bu bilgilerin diğerlerinden ayrı ve belirgin bir şekilde yazılması şartı getirildi. Aroma verici kullanılarak üretilen ürünlerin etiketlerinde gerçek gıda görsellerinin kullanımı yasaklanarak, ürünün “aromalı” olduğunun açıkça belirtilmesi zorunlu kılındı.
Birbiriyle karıştırılabilecek gıdaların adında ve etiketinde, sahip olmadığı özelliklere atıfta bulunan “… tadında”, “… lezzeti”, “… keyfi” gibi ifadelerin kullanımı engellendi. Örneğin, tereyağı aroması eklenmiş ayçiçeği yağı ve margarinlerde “tereyağı tadında” gibi ifadeler, kokolin ürünlerinde “çikolata tadında” gibi ifadeler, sütlü buz ürünlerinde ise “dondurma keyfi” gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. Zeytinyağı hariç bitkisel yağlarda zeytin veya zeytin ağacı görselleri ile “zeytinyağı tadında/lezzetinde” gibi ifadelerin kullanımı da bu kapsamda yasaklar arasına alındı.
Doğal aroma verici veya doğal renklendirici içeren, ancak bunun dışında aroma ve renklendirici içermeyen gıdalar için bu ifadelere ilişkin kullanım kuralları belirlendi. Yenilebilir buzlu ürün etiketlerinde, ürünün dondurma olduğu algısını oluşturacak ifadelere yer verilmesi de yasaklandı.
Ayrıca, “köy ürünü” algısı oluşturabilecek marka ve ifadelerin kullanımına sınırlama getirildi. Kanatlı hayvan ürünlerinde, hayvanların yetiştirme metoduna uygun olmayan ve tüketiciyi yanıltabilecek görsellerin kullanımı engellendi. İçeriğinde farklı bitkisel yağlarla tereyağı veya zeytinyağı bulunan ürünlerde, yalnızca bu bileşenler öne çıkarılarak “tereyağlı” veya “zeytinyağlı” şeklinde adlandırma yapılması yasaklandı.
Toplu tüketim yerlerinde servis edilen veya satış yerlerinde paketlenerek sunulan gıdalarda, tüketicinin satın alma tercihini etkileyebilecek bileşenlerin açıkça belirtilmesi zorunlu hale geldi. Bu kapsamda, birbirinin yerine kullanılabilen bileşenlerin gıdanın adıyla birlikte tüketicinin görebileceği şekilde sunulması kararlaştırıldı. Yer fıstığıyla üretilen baklavada yalnızca “fıstıklı” ifadesi yerine “yer fıstıklı” ifadesinin kullanılması zorunlu kılındı.
Yurt içinde üretilen ürünlerde ithal algısı oluşturacak, ithal ürünlerde ise yurt içinde üretildiği izlenimi verecek marka, ifade ve görsellerin kullanımı yasaklandı. Gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi şekil veya görsellerle piyasaya arz edilmesi engellendi. İçeriğinde krema bulunmayan ürünlerde “krema” ifadesi yerine “krema sos” ifadesi kullanılacak. Bitki çaylarında hazırlama yönteminin etiket üzerinde açıkça belirtilmesi de zorunlu hale getirildi. Menülerde ise ürün içerikleri ile enerji değerlerine ilişkin bilgilerin tüketicilere sunulması şartı getirildi.
